ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਬੋਚਣ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਬਿੰਬ
Punjab De Gavan Vich Aabochan ate Drishtibimb
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਾਂਵ ਸਾਡੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰੂਹ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਕਿਸੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਾਂਵ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਸਲ ਰੂਹ ਵਸਦੀ ਹੈ — ਇੱਥੇ ਮਿਹਨਤ, ਪਿਆਰ, ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਆਤਮਗੌਰਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਆਬੋਚਣ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਬਿੰਬ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹੈ।
ਆਬੋਚਣ (Environment) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਚਹਾਹਟ, ਗਾਂਵ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰਾਉਣੀ, ਅਤੇ ਚੌਬਾਰੇ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਭਾ ਦਾ ਜੀਤਾ ਜਾਗਦਾ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤਾਂ ਵੱਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਆਬੋਚਣ ਸਾਦਗੀ, ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ, ਤਿਉਹਾਰ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ — ਹਰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗੱਲੀਆਂ, ਚੌਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਬਿੰਬ (Visual Image) ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ। ਹਰੇ-ਭਰੇ ਖੇਤ, ਸਰੋਂ ਦੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਟਿਊਬਵੈੱਲ, ਦੂਰੋਂ ਦਿਸਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਆੰਗਣ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ — ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸਫੈਦ ਚੁੰਨੀ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਹਿਰਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਦਗੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਂਵ ਦੇ ਬੱਚੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ, ਪਤੰਗਾਂ ਉਡਾਉਂਦੇ ਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਧਾਰਣ ਹੈ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਆਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕੁਝ ਪਿੰਡ ਅਜੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਬੋਚਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਦਰੱਖ਼ਤ ਲਗਾਉਣੇ, ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਸਾਡਾ ਫਰਜ ਹੈ। ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਾਂਵ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਗੋਲਕ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਬੋਚਣ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਬਿੰਬ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੀਏ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਹਮੇਸ਼ਾ “ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੜ”ਵਾਂਗ ਖਿੜਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਸ਼ਬਦ ਗਿਣਤੀ: ਲਗਭਗ 500 ਸ਼ਬਦ


0 Comments