ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ
Sardool Sikander
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੁਰੀਲਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ
ਭੂਮਿਕਾ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਦੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼, ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਭਰੇ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ, ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਨ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਮਰ ਗੀਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹਨ।
"ਸੰਗੀਤ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।"
ਜੀਵਨ ਪਰਿਚਯ (Bio Data)
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਪੂਰਾ ਨਾਮ | ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ |
| ਜਨਮ | 15 ਜਨਵਰੀ 1961 |
| ਜਨਮ ਸਥਾਨ | ਪਿੰਡ ਖੇਰੀ ਨੌਧ ਸਿੰਘ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾਬ |
| ਦੇਹਾਂਤ | 24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021, ਮੋਹਾਲੀ (ਪੰਜਾਬ) |
| ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ | ਸ੍ਰੀ ਸਾਗਰ ਮਾਸਟਰ |
| ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ | ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਨਸੀਬ ਕੌਰ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਅਮਰ ਨੂਰੀ (ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ) |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਗਾਇਕ, ਅਦਾਕਾਰ |
| ਭਾਸ਼ਾ | ਪੰਜਾਬੀ |
| ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ | ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀ ਲਾਰੀ, ਇਕ ਚਿੱਠੀ, ਮਾਂਏ ਨੀ ਮਾਂਏ, ਮੁੰਡਾ ਸਾਊਥਹਾਲ ਦਾ, ਹਸਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ |
| ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ | ਜੱਗਾ ਡਾਕੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ |
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ | ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰ |
ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੇਰੀ ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਗਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਗੀਤਕ ਸਫ਼ਰ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਲਬਮ "ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀ ਲਾਰੀ" ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿਵਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਈ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਗਾਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ, ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਮੇਲ ਸੀ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਹਨ—
- ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀ ਲਾਰੀ
- ਇਕ ਚਿੱਠੀ
- ਮਾਂਏ ਨੀ ਮਾਂਏ
- ਮੁੰਡਾ ਸਾਊਥਹਾਲ ਦਾ
- ਹਸਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ
- ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ
- ਸੱਜਣਾ ਵੇ
- ਸੋਹਣੀਏ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ, ਪਿਆਰ, ਵਿਛੋੜਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਚਿੱਤਰਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮੀ ਯੋਗਦਾਨ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਭਰੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰ ਗੀਤ ਦਿੱਤੇ।
ਗਾਇਕੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਨ—
- ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਆਵਾਜ਼
- ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਲਗਾਅ
- ਭਾਵਪੂਰਨ ਗਾਇਕੀ
- ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਉਚਾਰਨ
- ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ
- ਸੂਫ਼ੀ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ
ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਇਆ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਹਰ ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
"ਸੱਚਾ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਸੰਗੀਤਕ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਨਵੇਂ ਗਾਇਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹਨ।
ਉਪਸੰਹਾਰ
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ, ਨਿਮਰ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸੇਵਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
"ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰੂਹ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।"
ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ-ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਹੇਗਾ।


0 Comments