Punjabi Essay, Lekh, Paragraph on "Surinder Kaur" "ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ " Biography for Class 8, 9, 10, 11, 12 Complete essay in Punjabi Language.

 

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ 

Surinder Kaur

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕੋਇਲ

ਭੂਮਿਕਾ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ "ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੋਇਲ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ, ਸੁਰੇਲੀ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਨ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਲੋਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਆਹਾਂ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹਨ।

"ਲੋਕ-ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦੀ ਰੂਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜੀਵਨ ਪਰਿਚਯ (Bio Data)

ਵੇਰਵਾ	ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪੂਰਾ ਨਾਮ	ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ
ਜਨਮ	25 ਨਵੰਬਰ 1929
ਜਨਮ ਸਥਾਨ	ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ (ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ)
ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ	ਪ੍ਰੋ. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ
ਪੇਸ਼ਾ	ਲੋਕ-ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ
ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ	ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਪਨਾਮ	ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੋਇਲ
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ	ਲੱਟੇ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਕਾਲਾ ਡੋਰੀਆ, ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਸਿੱਟਾ, ਸੂਹੇ ਵੇ ਚੀਰੇ ਵਾਲਿਆ, ਜੁੱਤੀ ਕਸੂਰੀ
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨਮਾਨ	ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (2006), ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਈ ਸਨਮਾਨ
ਮੌਤ	14 ਜੂਨ 2006
ਮੌਤ ਸਥਾਨ	ਨਿਊ ਜਰਸੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ	ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕਾ

ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਨਵੰਬਰ 1929 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਮਿੱਠਾਸ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਗੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਸੰਗੀਤਕ ਸਫ਼ਰ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਝਲਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕ-ਗੀਤ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਗਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਹਨ—

• ਲੱਟੇ ਦੀ ਚਾਦਰ
• ਕਾਲਾ ਡੋਰੀਆ
• ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਸਿੱਟਾ
• ਸੂਹੇ ਵੇ ਚੀਰੇ ਵਾਲਿਆ
• ਜੁੱਤੀ ਕਸੂਰੀ
• ਮਾਧਾਣੀਆ
• ਚੰਨਾ ਵੇ ਘਰ ਆ ਜਾ
• ਗੋਰੀ ਦੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ

ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅਮੋਲ ਧਰੋਹਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗਾਇਕੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਹ ਸਨ—

• ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਸੁਰੇਲੀ ਆਵਾਜ਼
• ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਉਚਾਰਨ
• ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ
• ਭਾਵਪੂਰਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
• ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਜੁੜਾਅ
• ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
• ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣਦਿਆਂ ਸਰੋਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ, ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਲੋਕ-ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹਾਂ, ਤੀਆਂ, ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

"ਜਿਸ ਕੌਮ ਦੇ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਕੌਮ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਵੀ ਸਦਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।"

ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ "ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕਈ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਏ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਉਪਸੰਹਾਰ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅਮਰ ਗਾਇਕਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਨ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਅਨਮੋਲ ਧਰੋਹਰ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ-ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸੱਚੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੇਵਾ ਹੈ।

"ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰੂਹ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।"

ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਣ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਹੇਗਾ।