ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ
Punjabi Naujawana Vich Seva-Bhavna
ਭੂਮਿਕਾ
ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗੁਣ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਰਥ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਰਮਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਅਸੂਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਜੋਸ਼, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦਿਲਦਾਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਅਰਥ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ
ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ — ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। “ਵੰਡ ਛਕਣਾ” ਅਤੇ “ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ” ਸਿੱਖ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਮੂਲ ਅੰਗ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਚੰਗਿਆਈ ਦਾ ਯੁੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ
ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ — ਚਾਹੇ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਸੇਵਾ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਹਤ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣੀ ਹੋਵੇ। ਖਾਸਕਰ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਖਾਲਸਾ ਐਡ”, “ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਯੂਥ ਕਲੱਬ” ਆਦਿ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭੁੱਖੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ, ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੇਵਾ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਲਾਭ ਦੀ ਦੌੜ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੇਵਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੱਚੀ ਸੇਵਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਚੁੱਪਚਾਪ, ਬਿਨਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਦੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਸੇਵਾ ਕਰਤ ਹੋਇ ਨਿਹਕਾਮੀ, ਤਿਸ ਕਉ ਹੋਤ ਪਰਾਪਤ ਸੁਆਮੀ।”
ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ
ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ। “ਯੂਥ ਸੇਵਾ ਕੈਂਪ”, “ਗ੍ਰੀਨ ਪੰਜਾਬ ਮੁਹਿੰਮ”, ਅਤੇ “ਬਲੱਡ ਡੋਨੇਸ਼ਨ ਡਰਾਈਵ” ਵਰਗੇ ਉਪਰਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ
ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਤਕਨੀਕ ਨੇ ਜੀਵਨ ਆਸਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਤਾਣਾ-ਬਾਣਾ ਕਈ ਵਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਉਹ ਤਾਕਤ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਜੇਕਰ ਇਸ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ, ਤਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਬਣੇਗਾ।
ਨਿਸਕਰਸ਼
ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਜਾਂ ਸਮੁਦਾਇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਰਤੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਸੇਵਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕੇਗਾ।


0 Comments