Punjabi Essay, Paragraph on "Punjab Vich Nava Parivarik Dhancha" "ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਢਾਂਚਾ" for class 8,9,10 and 12 Examination.

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਢਾਂਚਾ
Punjab Vich Nava Parivarik Dhancha

ਭੂਮਿਕਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜੀਵਨ-ਰੈਣੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਮੂਲ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਆਏ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ, ਤਕਨੀਕ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੂਪ

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਜੋੜੇ ਹੋਏ (joint family) ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ, ਮਾਪੇ, ਚਾਚੇ-ਤਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਾਂਝੇ ਖਾਣੇ, ਇਕੱਠੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਤੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਕਾਈ ਬਣਦੇ ਸਨ।

ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸੋਚ

ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਧੱਕਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖੁਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰਾਹ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ (nuclear families) ਨੇ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵਾਧੀ

ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਾਪੇ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕਲਾਪਨ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਘੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਸੰਪਰਕਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਬਾਈਲ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੂਹਾਨੀ ਦੂਰੀ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਮੁੱਲ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੁੱਲ ਅਜੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸਾਥ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਅਜਿਹੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਨਾਲ ਕਦਮ ਮਿਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨਿਸਕਰਸ਼

ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਸਮਾਜਕ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਦਰਪਣ ਹਨ। ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੋਚ, ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿਆਰ, ਸਾਂਝ ਤੇ ਆਦਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੀ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਵਾਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ।